Wanneer je als ondernemer wilt investeren in een nieuwe machine, bedrijfspand, marketingcampagne of zelfs een complete overname, wil je natuurlijk weten of die investering uiteindelijk voldoende oplevert. Alleen kijken naar de winst is vaak niet genoeg. Je wilt namelijk ook weten hoe snel je jouw investering terugverdient én welk rendement je daadwerkelijk behaalt.
Een van de bekendste financiële kengetallen hiervoor is de IRR, oftewel de Internal Rate of Return. In het Nederlands wordt dit ook wel het interne rendement genoemd.
Voor ondernemers, investeerders, financieel managers en controllers is IRR een belangrijk hulpmiddel bij het vergelijken van verschillende investeringen. In dit artikel lees je precies wat de Internal Rate of Return betekent, hoe je deze berekent, wanneer je hem gebruikt en welke valkuilen er zijn.
Wat betekent IRR (Internal Rate of Return)?
De Internal Rate of Return (IRR) is het jaarlijkse rendement dat een investering oplevert gedurende de gehele looptijd.
Simpel gezegd geeft de IRR antwoord op de vraag:
“Hoe hoog is het gemiddelde jaarlijkse rendement van deze investering?”
Het bijzondere aan IRR is dat hierbij rekening wordt gehouden met:
- de initiële investering;
- alle toekomstige kasstromen;
- de looptijd;
- de tijdswaarde van geld.
Daardoor is IRR veel nauwkeuriger dan simpelweg kijken naar winst of omzet.
Waarom is IRR zo belangrijk?
Bij vrijwel iedere investering ontstaat dezelfde vraag:
Is investering A aantrekkelijker dan investering B?
Stel dat je kunt kiezen tussen:
- een nieuwe productielijn;
- een webshop;
- zonnepanelen;
- een nieuw softwarepakket;
- uitbreiding naar het buitenland.
Alle investeringen kosten geld en leveren verspreid over meerdere jaren inkomsten op.
De Internal Rate of Return maakt deze investeringen onderling vergelijkbaar.
Hoe werkt IRR?
De IRR is eigenlijk het rentepercentage waarbij de Net Present Value (NPV) precies gelijk wordt aan nul.
Dat klinkt ingewikkeld, maar het idee is eenvoudig.
Je brengt alle toekomstige opbrengsten terug naar hun huidige waarde.
Wanneer de totale waarde precies gelijk wordt aan de oorspronkelijke investering, heb je de IRR gevonden.
Met andere woorden:
IRR = het rendement waarbij de netto contante waarde precies € 0 bedraagt.
Een eenvoudig voorbeeld
Je investeert vandaag:
€ 10.000
De investering levert vervolgens op:
| Jaar | Kasstroom |
|---|---|
| 1 | € 2.500 |
| 2 | € 3.000 |
| 3 | € 3.500 |
| 4 | € 4.000 |
De totale opbrengst bedraagt:
€ 13.000
Maar omdat het geld verspreid over vier jaar binnenkomt, kun je niet simpelweg zeggen dat het rendement 30% bedraagt.
Door de tijdswaarde van geld mee te nemen blijkt de IRR ongeveer 12,8% te zijn.
Dat betekent dat jouw investering gemiddeld een jaarlijks rendement van ongeveer 12,8% oplevert.
Waarom is de tijdswaarde van geld belangrijk?
Een euro vandaag is meer waard dan een euro over vijf jaar.
Waarom?
Omdat je die euro vandaag kunt investeren.
Bijvoorbeeld:
- op een spaarrekening;
- in aandelen;
- in vastgoed;
- in je eigen onderneming.
Daarom houdt IRR rekening met het moment waarop inkomsten daadwerkelijk binnenkomen.
Hoe bereken je de IRR?
De officiële formule ziet er behoorlijk ingewikkeld uit:0=−I+CF1(1+r)1+CF2(1+r)2+⋯+CFn(1+r)n0 = -I + \frac{CF_1}{(1+r)^1} + \frac{CF_2}{(1+r)^2} + \cdots + \frac{CF_n}{(1+r)^n}
Waarbij:
- I = initiële investering
- CF = kasstroom
- r = Internal Rate of Return
- n = aantal jaren
In de praktijk wordt deze berekening vrijwel altijd uitgevoerd met software.
IRR berekenen in Excel
Excel maakt het berekenen bijzonder eenvoudig.
Gebruik hiervoor:
=IR(B2:B7)Of in de Engelstalige versie:
=IRR(B2:B7)Bijvoorbeeld:
| Jaar | Kasstroom |
|---|---|
| 0 | -10000 |
| 1 | 2500 |
| 2 | 3000 |
| 3 | 3500 |
| 4 | 4000 |
Excel berekent automatisch de juiste IRR.
Ook in Google Sheets werkt dit vrijwel identiek.
Voorbeeld 1: investeren in een machine
Een productiebedrijf koopt een nieuwe machine.
Aanschaf:
€ 150.000
Verwachte extra winst:
- Jaar 1: € 45.000
- Jaar 2: € 48.000
- Jaar 3: € 50.000
- Jaar 4: € 52.000
- Jaar 5: € 55.000
Na berekening blijkt:
IRR = 14,6%
Wanneer de onderneming minimaal 8% rendement verlangt, is deze investering aantrekkelijk.
Voorbeeld 2: marketingcampagne
Een webshop investeert:
€ 40.000
Extra winst:
- Jaar 1: € 12.000
- Jaar 2: € 16.000
- Jaar 3: € 18.000
IRR:
17,3%
Dat betekent dat deze campagne jaarlijks gemiddeld ruim 17% rendement oplevert.
Voorbeeld 3: zonnepanelen
Een ondernemer investeert:
€ 80.000
Jaarlijkse besparing:
€ 11.500
Levensduur:
15 jaar
Na berekening blijkt:
IRR = ongeveer 10,5%
Hiermee kun je eenvoudig vergelijken of zonnepanelen aantrekkelijker zijn dan andere investeringen.
Wanneer is een hoge IRR goed?
Hoe hoger de IRR, hoe aantrekkelijker een investering doorgaans is.
Bijvoorbeeld:
| IRR | Beoordeling |
|---|---|
| 3% | laag rendement |
| 6% | redelijk |
| 10% | goed |
| 15% | zeer aantrekkelijk |
| 20%+ | uitzonderlijk hoog |
De beoordeling hangt uiteraard af van het risico van de investering.
Vergelijking tussen twee investeringen
Investering A
- Kosten: € 100.000
- IRR: 8%
Investering B
- Kosten: € 100.000
- IRR: 14%
Op basis van IRR lijkt investering B aantrekkelijker.
Maar let op:
Misschien levert investering A uiteindelijk veel meer winst op.
Daarom wordt IRR vrijwel altijd gecombineerd met andere financiële kengetallen.
Verschil tussen IRR en ROI
Deze begrippen worden regelmatig door elkaar gehaald.
ROI (Return on Investment)
Kijkt naar:
Hoeveel winst levert de investering op?
Formule:
Winst ÷ investering
IRR
Kijkt naar:
Welk jaarlijks rendement levert de investering op, inclusief de tijdswaarde van geld?
IRR is daardoor meestal nauwkeuriger.
Verschil tussen IRR en NPV
NPV betekent:
Net Present Value
Hierbij bereken je hoeveel een investering vandaag waard is.
IRR zoekt juist het rentepercentage waarbij:
NPV = 0
Deze twee kengetallen worden vrijwel altijd samen gebruikt.
Wanneer gebruiken bedrijven IRR?
IRR wordt veel toegepast bij:
- investeringen in machines;
- vastgoedprojecten;
- marketingcampagnes;
- softwareprojecten;
- fabrieksuitbreidingen;
- energiebesparende maatregelen;
- overnames;
- investeringen door private equity;
- venture capital;
- infrastructuurprojecten.
Voordelen van IRR
IRR heeft veel voordelen.
Zo:
- houdt de methode rekening met de tijdswaarde van geld;
- zijn verschillende investeringen eenvoudig met elkaar te vergelijken;
- ontstaat een duidelijk jaarlijks rendement;
- wordt de methode wereldwijd gebruikt;
- sluit de uitkomst goed aan bij financiële analyses;
- werkt de methode goed bij investeringen met meerdere kasstromen.
Juist daardoor behoort IRR tot de meest gebruikte investeringsmaatstaven binnen ondernemingen.
Nadelen van IRR
Toch kent de methode ook beperkingen.
Meerdere IRR-uitkomsten
Bij onregelmatige kasstromen kunnen meerdere IRR-waarden ontstaan.
Geen inzicht in absolute winst
Een hoge IRR betekent niet automatisch dat je de meeste euro’s verdient.
Een investering van € 5.000 kan een IRR van 30% hebben, terwijl een investering van € 500.000 met een IRR van 12% uiteindelijk veel meer winst oplevert.
Minder geschikt voor complexe projecten
Bij investeringen met sterk wisselende kasstromen wordt vaak ook gekeken naar:
- NPV;
- terugverdientijd;
- winstgevendheidsindex;
- Modified Internal Rate of Return (MIRR).
Wat is een goede IRR?
Dat hangt volledig af van:
- het risico;
- de branche;
- de financieringskosten;
- de inflatie;
- de marktrente.
Veel bedrijven hanteren een minimale rendementsdoelstelling (ook wel de hurdle rate genoemd). Ligt de IRR boven deze grens, dan kan de investering interessant zijn. Ligt de IRR eronder, dan wordt een investering vaak afgewezen of opnieuw beoordeeld.
Praktijkvoorbeeld: twee investeringen vergelijken
Een ondernemer twijfelt tussen de aanschaf van een nieuwe verpakkingsmachine en de ontwikkeling van een nieuwe webshop. De verpakkingsmachine heeft een IRR van 9%, terwijl de webshop een IRR van 16% laat zien. Op basis van alleen de IRR lijkt de webshop de beste keuze. Toch kan de verpakkingsmachine op de lange termijn een hogere totale winst genereren of minder risico met zich meebrengen. Daarom bekijken financieel managers naast de IRR vaak ook de netto contante waarde, de terugverdientijd en strategische voordelen.
Veelgemaakte fouten bij het gebruik van IRR
Ondernemers maken regelmatig dezelfde fouten wanneer zij de Internal Rate of Return gebruiken:
- uitsluitend naar de IRR kijken en andere financiële kengetallen negeren;
- onrealistische verwachtingen voor toekomstige kasstromen gebruiken;
- inflatie en financieringskosten buiten beschouwing laten;
- investeringen met een verschillende looptijd één op één vergelijken;
- een hoge IRR automatisch gelijkstellen aan de beste investering.
Een goede investeringsbeslissing is vrijwel altijd gebaseerd op een combinatie van financiële analyses en strategische overwegingen.
Veelgestelde vragen
Waar staat IRR voor?
IRR staat voor Internal Rate of Return. In het Nederlands wordt dit meestal vertaald als intern rendement.
Wat geeft de IRR aan?
De IRR laat zien welk gemiddeld jaarlijks rendement een investering gedurende de volledige looptijd oplevert.
Is een hoge IRR altijd beter?
Niet per se. Een hoge IRR is aantrekkelijk, maar zegt niets over de absolute winst, de omvang van de investering of het risico. Daarom wordt de IRR meestal samen met andere kengetallen beoordeeld.
Hoe bereken je de IRR?
In de praktijk gebeurt dit vrijwel altijd met software zoals Microsoft Excel of Google Sheets. Deze programma’s berekenen automatisch het rendement op basis van de ingevoerde kasstromen.
Wat is een goede IRR?
Dat verschilt per sector en investering. Veel ondernemingen beschouwen een IRR boven de 10% als aantrekkelijk, mits deze hoger ligt dan de minimale rendementsdoelstelling en past bij het risico van de investering.
Samenvatting
De IRR (Internal Rate of Return) is een van de belangrijkste financiële kengetallen voor ondernemers, investeerders en financieel managers. Het laat zien welk gemiddeld jaarlijks rendement een investering oplevert, waarbij rekening wordt gehouden met de tijdswaarde van geld en alle toekomstige kasstromen. Hierdoor is de IRR bijzonder geschikt om verschillende investeringsmogelijkheden objectief met elkaar te vergelijken.
Toch is het verstandig om de uitkomst nooit geïsoleerd te bekijken. Door de IRR te combineren met maatstaven zoals de netto contante waarde (NPV), de terugverdientijd en een risicoanalyse ontstaat een veel completer beeld. Zo kun je beter onderbouwde investeringsbeslissingen nemen en het beschikbare kapitaal inzetten waar het de meeste waarde toevoegt.